برای کسب موفقیت، استعداد ذاتی و اکتسابی لازم و ملزوم یکدیگرند. در راه بالفعل شدن استعدادهای بالقوه نیاز به افرادی است که زمان خود را در این جهت صرف و برای به هدف رساندن آرزوها به تیم تحت پوشش خود کمک کنند. در دانشگاه و موسسات برتر آموزشی دنیا این افراد گرد هم جمع شده اند تا به این وظیفه مهم مبادرت ورزند. در زیر نام چندین دانشگاه و موسسه طراحی صنعتی دنیا با رویکردهای متفاوت و تنوع رشته و گرایشات آن ها بیان شده است. در تمامی آن ها فارغ التحصیلان در رشته های مرتبط، به کار یا کارآفرینی مشغول شده اند. به این نکته باید دقت کرد که دانشگاه های پرورش دهنده موتورهای خلاقیت و نوآوری دنیا، همواره به دنبال ایجاد برطرف کننده مشکلات[۱] هستند. افرادی که با تکیه بر استعداد، هوش، دانش و تجربه خود بتوانند مشکلات ساده[۲] و پیچیده[۳] را تجزیه و تحلیل[۴] و راه حل های پایدار[۵] و در عین حال انعطاف پذیر[۶] خلق کنند.

گستره علوم، فنون و هنرها[۷] در ذهن یک متفکر طراح[۸]، به صورت اقیانوسی کم عمق شکل می گیرد که در گرایش (ها) یا رویکرد (ها) یی عمیق می شود. در این پهنه وسیع، خطوط متصل کننده نقاط معلق در فضای کسب و کار[۹]، پروژه و امثال آن شبکه ای منظم را می سازد تا یک ایده نوآورانه به راه حلی ملموس در دنیای بیرونی ختم شود. از این به بعد، مدیریت و توسعه آن در مسیر حرکت و خواست مخاطب[۱۰] آغاز می شود. در انتهای این نوشتار مباحث بیان شده نتیجه گیری و پس از آن پیشنهاداتی ارایه شده است.

کالج سلطنتی هنر لندن

دانشگاه سلطنتی هنر لندن رشته طراحی صنعتی را در زیر مجموعه «برنامه طراحی محصول» تعریف کرده است. این کالج دانشجویان را به پیشرفت در جهت تبدیل شدن به یک رهبر در حوزه فعالیت خود ترغیب می کند. آموزش های آن شامل دروسی است که در آن افراد به شیوه ای پرورش پیدا می کنند تا با تکیه بر  قابلیت های فنی و خلاقانه خود به عنوان رهبران آینده به حل مشکلات جهانی بپردازند. روند آموزشی شامل شیوه های طراحی با هدف اثرگذاری بر ذهن افراد است که با طراحی های خاص اثرگذار بر فرهنگ ادامه می یابد. دانشگاه با در اختیار داشتن اساتید با تجربه و شاغل در شاخه های مختلف دیزاین، گروه های دانشجویان را شکل می دهد و به آن ها چگونگی دست یابی به طرح های مفهومی مختلف را می آموزند. توانایی های فنی و ساخت نمونه های عملکردی نیز از جمله سایر پشتیبانی هایی است که در دانشگاه صورت می گیرد. دانشجویان در پروژه هایی در شهر لندن و سایر شهرها مشارکت می کنند و این امر موجب می گردد تا بتوانند پس از فارغ التحصیلی، در جوامع مختلف شروع به فعالیت حرفه ای کنند.

موسسه تکنولوژی ماساچوست (ام. آی. تی.)

موسسه تکنولوژی ماساچوست، یکی از موسسات برتر آموزشی است که در آن طراحی محصول و دوره های توسعه ای تدریس می شود. در این دوره ها دانشجویان در طی پروژه های اجرایی با هدف ارتقای مهارت های دیزاین، آموزش می بینند. واحدها یا ماژول های یادگیری عمدتاً شامل کارگاه هایی است که در آن دانشجویان تمرین های متنوعی را انجام می هند. موسسه به دانشجویان می آموزد تا بتوانند به شناسایی نیازهای مخاطبین خود بپردازند. پس از آن، آنها می توانند به طرحی مفهومی دست یابند و سپس به ادامه روند طراحی مبادرت ورزند. تمرکز بر نیاز مخاطبین در روند آموزش، موجب برجسته سازی فارغ التحصیلان این موسسه شده است.

موسسه طراحی کالیفرنیا

این موسسه به منظور ارایه بهترین مجموعه آموزشی، برنامه های خود را متناسب با شرایط امروز به روزرسانی کرده است. هدف موسسه، آموزش دانشجویانی است که بتوانند به طراحی محصول و شکل دهی جامعه بپردازند. دانشجویان این موسسه در فرآیند آموزشی خود، اثرگذاری دیزاین را بر جنبه های گوناگون زندگی تجربه می کنند. این موسسه با مشارکت با شرکت های طراحی مشهور به نوسازی فعالیت طراحان خود پرداخته اند. موسسه همچنین به هدف شکل دهی شغلی دانشجویان خود در طول دوران تحصیل به آن ها کمک می کند. راه حل های دیزاین-محور دانشجویان در نتیجه پژوهش ها، نمونه سازی، و آزمون نمونه عملکردی حاصل می شود. نتایج کار باید اثرگذار[۱۱] و کارآمد[۱۲] باشند.

مدرسه نوین طراحی پارسونز

در مدرسه طراحی پارسونز، در دوره اول طراحی محصول و در دوره دوم طراحی صنعتی تدریس می شود. روند آموزشی به دانشجویان کمک می کند تا بتوانند به عنوان یک طراح با تغییرات متعدد شرایط، و شناسایی و مواجه با نیازهای مردم در سطح محلی و بین المللی به طور ذهنی و فیزیکی هماهنگ شوند.

دانشگاه پلی تکنیک میلان

دانشگاه پلی تکنیک میلان، به عنوان یکی از دانشگاه های متمرکز بر توانایی های فنی موقعیت خود را تثبیت کرده است. این دانشگاه با در اختیار داشتن آزمایشگاه های متعدد محیط پژوهشی فوق العاده ای را پیش روی دانشجویان قرار می دهد. ماژول آموزشی بر روی کیفیت تدریس و پژوهش های مبتنی بر تجربه و نه تنها مبانی نظری تمرکز دارد. همکاری های آموزشی متقابل با سایر دانشگاه های اروپایی، فعالیت دانشجویان در پروژه های اجرایی، پیوند آموزش های نظری با آموزش های در حین کار[۱۳]، از ویژگی های دیگر این دانشگاهست. در نتیجه این فعالیت ها، فارغ التحصیلان این دانشگاه می توانند در بازار کار شرایط برتری داشته باشند.

دانشگاه هنر لندن

تمرکز این دانشگاه بر تولید طراحان صنعتی و طراحان محصول، اما با ویژگی های خاص است. این افراد به نحوی آموزش می بینند که به خوبی به تغییر روندها[۱۴] عکس العمل نشان دهند و به ایفای نقش های راهبردی[۱۵] بپردازند. فارغ التحصیلان این دانشگاه، مشهور به ساخت روندها هستند. این بدان دلیل است که تفکر آزاداندیشانه[۱۶] در این دانشگاه مورد تشویق قرار می گیرد. واحدها یا ماژول های آموزشی میان رشته ای شکل می گیرد و در نتیجه آن دانشجویان در پروژه های متعدد شرکت خواهند کرد. علاوه بر آن ساختار آموزشی دیزاین-محور شامل محتواهای مالی و سرمایه گذاری، مهارت های بحث و مذاکره، مطالب مربوط به عموم جامعه، و خدمات می شود. در این دانشگاه، به دانشجویان آموزش داده می شود تا بتوانند با جستجوهای دقیق، تغییراتی را با هدف پیشرفت های قابل توجه[۱۷] در فرآیند طراحی به وجود آورند. آن ها همچنین با چالش های متعدد روبرو می شوند و چگونگی برخورد با آن ها را می آموزند.

دانشگاه کالیفرنیا، برکلی

در این دانشگاه، دانشجویان با کسب مبانی و تعاریف دیزاین، و تولید متناسب با محیط زیست یاد می گیرند تا محصولاتی را طراحی کنند که دوستدار محیط زیست باشند. مدل های مالی، جمع آوری نیازهای مصرف کننده، تطبیق ویژگی های محصول با نیازهای مصرف کننده، ساخت نمونه عملکردی و توسعه آن در برنامه های آموزشی این دانشگاه وجود دارد. تأکید اصلی در طراحی، ویژگی های طراحی سبز یا دوستدار محیط زیست است.

موسسه مدرسه هنر شیکاگو

این موسسه به پرورش افرادی می پردازد تا با تکیه بر دانش و مهارت های خود تغییرات اساسی[۱۸] در جهان ایجاد کنند. گرایش هایی که در بخش طراحی تدریس می شود شامل طراحی محصول، طراحی مبلمان، طراحی سیستم، و طراحی برای تعامل با انسان[۱۹]ست. از دیگر فعالیت های موسسه تمرکز بر بهبود محصولاتی است که در زندگی روزانه از آن ها استفاده می کنیم. استفاده از فن آوری های نوین، تشویق به استفاده از روش های تفکر خلاقانه و تخیلی از دیگر رویکردهای آن است. این فعالیت ها بدین دلیل است که معتقدند بررسی اشیاء، پتانسیل های افراد از جمله طراحان را ارتقاء می دهد و شکوفا می کند. در این موسسه دانشجویان با آخرین دانش های ساخت مانند روندهای تولید و مواد مورد استفاده در روندهای طراحی به طور کامل آشنا و به آن ها مسلط می شوند. این مورد موجب برجسته سازی فارغ التحصیلان این موسسه شده است. بسیاری از محصولات نیاز به متناسب سازی با محیط زیست و مفاهیم پایدارسازی دارند که این موضوع خود موجب ایجاد بازار کار برای طراحان دارای چنین دانش و مهارت هایی خواهد شد.

موسسه فدرال تکنولوژی زوریخ سوییس

در این مجموعه، رشته دیزاین در زیر مجموعه موسسه تکنولوژی شکل گرفته و با شرایط جهانیِ همواره در حال تغییر دیزاین تطابق پیدا کرده است. دانشکده ماژول ها و واحدهای میان رشته ای را ایجاد و در آن ها به شکل گیری افراد با دید فراگیر کمک می کند. واحدهای درسی بر مبنای محیط واقعی، ارتباطات اجتماعی، فن آوری تعریف شده است. هدف این روش آموزش، ایجاد جنبه های نقادانه اجتماعی در ذهن دانشجویان است. تخیل، خلاقیت و نوآوری با هدف بروز قدرت های درونی و مهار کردن ویژگی های منحصر به فرد خود از سوی دانشکده تشویق می شود.

دانشگاه استفورد

دانشجویان فارغ التحصیل این دانشگاه به دلیل محیط تحصیلی قدرتمند[۲۰] با آمادگی کامل وارد بازارکار در شاخه های طراحی محصول، طراحی اسباب بازی، طراحی خودرو، و طراحی مبلمان می شوند. آن ها تکنیک و فن آوری و همچنین ذهن خلاق خود را در خلق آثار هنری با هدف پیشرفت عملکرد طراحی خود به کار می گیرند. روند آموزش در این دانشگاه شامل ساخت نمونه عملکردی، شناخت مواد، مهارت در به کارگیری رسانه های دیجیتال، توسعه و بهبود طراحی می باشد.

دانشگاه تی. یو. دلفت

در دانشکده مهندسی طراحی صنعتی دانشگاه تی. یو. دلفت، دانشجویان برای یافتن راه حل های نوین و طراحی برای آینده به فراگیری سه شاخه فن آوری، مردم (جامعه)، کسب و کار می پردازند. در این دانشگاه تدریس با توجه به دو رویکرد محصول و سیستم صورت می گیرد. سه گرایش تحصیل در این دانشگاه عبارتند از طراحی برای تعامل با انسان، طراحی فراگیر محصول با تمرکز بر کاربر و ایجاد نوآوری، طراحی راهبردی محصول با تمرکز بر کسب و کار مبتنی بر محصول و خدمات. به تازگی گرایش طراحی محصولات مرتبط با حوزه سلامت با نام طراحی محصولات تخصصی پزشکی در این دانشگاه ایجاد شده است.

موسسه طراحی اوماُ

موسسه طراحی اوماُ، زیر مجموعه ای از دانشکده علم و فناوری دانشگاه اوماُست. برنامه آموزشی در این موسسه، ابتدا مخاطب یا جامعه را می بیند و روش های طراحی و اصول زیبایی شناسی را بر مبنای آن تعریف می کند. از دیگر اهداف موسسه ساخت جامعه و محیط پشتیبان، افزایش مهارت های کار تیمی، ساخت اشیایی که بتواند ایده و تفکر طراحان را به شکلی بنیادین نمایش دهد، می باشد. در این موسسه تمرکز بر طراحی صنعتی عمومی در دوره اول و سه گرایش طراحی پیشرفته محصول، طراحی حمل و نقل، طراحی برای تعامل با انسان در دوره دوم است.

دانشگاه هنر، صنایع دستی و دیزاین کنستفک

این دانشگاه از زیر مجموعه هایی تشکیل شده است و دانشجویان آن در رشته های مختلف جداگانه و در درس هایی به طور مشترک به انجام پروژه های درسی می پردازند. در آن ترغیب دانشجویان به ایجاد کسب و کار (کارآفرینی) هدف اصلی می باشد. در دوره دوم، ایجاد زمینه های نوین دانش که یک سمت آن ها را دیزاین تشکیل می دهد، اصلی ترین هدف و خروجی دوره است. رشته و گرایش هایی که در زیر مجموعه مفهوم کلی دیزاین در این دانشگاه تعریف شده است عبارتند از طراحی محیطی و طراحی مبتنی بر پروپوزال شخصی است. سایر تخصص ها مانند طراحی ارتباطات بصری (هویت بصری) و طراحی تجربه به عنوان یک رشته دیگر تعریف شده است. در دوره سوم تحصیل در این دانشگاه، به نام دکترای هنر، تکنولوژی و دیزاین، اشتراک آموزشی بین آن و دانشگاه فنی استکهلم به نام کی. تی. اچ.[۲۱] برقرار شده است. از دیگر اشتراکات آموزشی، دوره ای تحت عنوان اس. اس. ای. اس.[۲۲] می باشد که از تشریک مساعی دانشگاه های برگزارکننده آن با هدف ایجاد کسب و کار تشکیل شده است. موسسه ای به نام ترانزیت[۲۳] با پشتبانی از فارغ التحصیلان این دانشگاه به منظور ایجاد محیطی مانند دفتر کار شخصی، مشغول به فعالیت است.

نتیجه گیری

پس از اینکه تفکر در پس گرایش بندی در دانشگاه های طراحی (صنعتی) جهان بیان شد، می توان این موضوع را به روشنی دریافت که ما در کشور خود، ایران، ابتدا در افق نزدیک باید بیابیم که واژگان کلیدی ما کدامند و به افرادی با چه دانش، مهارت، خروجی اجرایی و امثال آن نیاز داریم و سپس به گرایش بندی یا رشته بندی طراحی (صنعتی) بپردازیم. در افق دورتر چه توسعه ای در این رشته می توانیم ایجاد کنیم تا بتوانیم به ارایه خدمات طراحی در سایر کشورها بپردازیم.

همانطور که در بالا بیان شد، هدف از آموزش می تواند ایجاد یک فرد رهبر، اثرگذار بر فرهنگ و ذهن افراد، طراح صنعت، محصول و شکل دهنده جامعه، طراح دارای توانایی های پژوهشی و فنی برجسته، طراح پایبند به اصول طراحی دوستدار محیط زیست، طراح مبلمان، طراح سیستم، طراح نقاد به مسایل اجتماعی، طراح فراگیر با قدرت همکاری با تیم های چند و میان رشته ای، طراح اسباب بازی، طراح خودرو، طراح محصولات و خدمات پزشکی، طراحی راهبردی محصول و خدمات، طراحی فراگیر محصول با تمرکز بر کاربر و ایجاد نوآوری، طراحی برای تعامل  با انسان، طراحی تجربه، طراحی بر اساس طرح شخصی، طراحی با هدف کارآفرینی، طراحی محیطی و… باشد.

پیشنهادات

تفکر طراحی در کشور ما می تواند در سه افق کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت تعریف شود. در افق کوتاه مدت، بسیاری از مسیر را که همان طراحی مبتنی بر اصول عصر صنعت است را طی کرده ایم. در این دوره طراحی صنعتی شامل طراحی محصول، خودرو، مبلمان، دکوراسیون و روشنایی و مانند آن با علوم نوینی که در عصر دانش مطرح است، همکاری چندانی ندارد و صرفاً طراحی برای تولید انبوه، طراحی برای کاهش مواد مصرف کننده، طراحی دوستدار محیط زیست و مانند آن مطرح است.

در افق میان مدت، می توان از یک سو مبتنی بر سیاست های کلان (ملی) که همان حمایت از تولید داخل، تأمین نیاز کشور، خودکفایی توجیه پذیر و پس از آن صادرات به تعیین تخصص های مورد نیاز پرداخت. بنابراین طراحی بهسازی و نوآورانه محصول شامل وسایل الکترونیک، لوازم خانگی، تجهیزات پزشکی، لوازم و پوشاک ورزشی، و مانند آن یکی از نیازهای اساسی می تواند باشد. طراحی مبلمان، دکوراسیون و روشنایی، طراحی پوشاک، و طراحی ساختار بسته بندی در تعامل با طراحی مبتنی بر برندسازی در توسعه صادرات موثر است. طراحی داخلی و خارجی وسایل حمل و نقل با احتساب اصول خاص خود از دیگر نیازهای ملی است. طراحی خدمات و طراحی برای تعامل با انسان در عصر الکترونیک جزء لاینفک گرایشات مورد نیاز است. مدیریت طراحی که می تواند با به کارگیری دانش خود در علوم بازاریابی، فروش و ارتباط با مشتری، امور مالی و طراحی هویت بصری در انتخاب، مدیریت و توسعه روند حضور یک محصول یا خدمت وارداتی  و یا تولید داخل مثمرثمر باشد، نیز از جمله گرایش های مورد نیاز است.

در افق بلند مدت، طراحی تعاملی چند و بین رشته ای با تکنولوژی های نوین مطرح در عصر دانش مانند بیوتکنولوژی و همچنین علوم رهبری، مدیریت دانش، آینده پژوهی، سیاست های راهبردی و ایجاد کسب و کار یا کارآفرینی و مانند آن ها بایستی سازماندهی شود. بر اساس توانمندی های آموزشی و اساتید برجسته داخلی و خارجی، ایجاد همایش ها، سمینارها، رویدادها و دوره های مشترک با دانشگاه ها و موسسات خارجی و بین دانشگاهی داخلی و آموزش از راه دور شکل گیرد.

وزارتخانه های ذیربط می توانند با استفاده از آمار قابل اتکاء از نیازهای محلی و بومی کشور به توزیع گرایش های هر استان یا شهر مبادرت ورزند. همچنین با شناخت موقعیت های مورد نیاز در منطقه و یافتن نقاط ضعف دوره های موجود می توان به جذب دانشجویان خارجی و یا تربیت دانشجویان منطقه ای (مستشاری) پرداخت. مراکز آموزشی خصوصی با کسب مجوز ارایه مهارت های تخصصی دیزاین می توانند به تکمیل و توسعه مهارت های مورد نیاز پس از فارغ التحصیلی بپردازند.

طبیعی است که دستاوردهای هر مرحله به مرحله پیشین افزوده می شود و در طی اجرا مورد بازنگری و اصلاح قرار می گیرد.


[۱] Problem solvers

[۲] Simple problem

[۳] Complex problem

[۴] Analyze

[۵] Sustainable solutions

[۶] Flexible solutions

[۷] Science, Technology and Arts

[۸] Design thinker

[۹] Business scope

[۱۰] Audience demands

[۱۱] Effective

[۱۲] Efficient

[۱۳] On-the-job

[۱۴] Trends

[۱۵] Strategic roles

[۱۶] Free thinking

[۱۷] Singnificate

[۱۸] Transformation

[۱۹] Interaction

[۲۰] Robust learning environment

[۲۱] KTH

[۲۲] SSES

[۲۳] Transit

1 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *